📖 واژهنامه ترخیص
مسیر سبز، زرد و قرمز گمرک چیست؟
تفاوت سه مسیر ارزیابی، عوامل تعیینکننده و راهکار کاهش احتمال قرارگیری در مسیر پرهزینه
← بازگشت به دانش گمرکی
آخرین بررسی اطلاعات: ۵ شهریور ۱۴۰۵ (۲۷ آگوست ۲۰۲۶) — تعریف بر اساس رویه پایدار و رایج ریسکبندی گمرکی.
مسیر سبز، زرد و قرمز، سه سطح ریسکبندی گمرکی برای اظهارنامهها هستند: مسیر سبز بدون بازرسی فیزیکی ترخیص میشود، مسیر زرد نیازمند بررسی دقیقتر اسناد است، و مسیر قرمز شامل بازرسی فیزیکی کالا نیز میشود. این مسیر پس از ثبت اظهارنامه و توسط سیستم گمرکی تعیین میشود و واردکننده نمیتواند آن را انتخاب کند.
عکس: Pexels
این صفحه بخشی از واژهنامه مفاهیم ترخیص است. تعیین مسیر ارزیابی، بخشی از مرحله سوم ۱۰ مرحله ترخیص کالا است.
سه مسیر ارزیابی گمرکی
🟢 مسیر سبز
ترخیص بدون بازرسی فیزیکی، صرفاً با بررسی اسناد و پرداخت حقوق ورودی. سریعترین مسیر ارزیابی.
🟡 مسیر زرد
بررسی دقیقتر اسناد توسط کارشناس گمرک، بدون نیاز به بازرسی فیزیکی کالا.
🔴 مسیر قرمز
علاوه بر بررسی کامل اسناد، بازرسی فیزیکی کالا توسط ارزیاب گمرک انجام میشود. زمانبرترین مسیر.
چه عواملی مسیر ارزیابی را تعیین میکنند؟
| عامل | تأثیر بر مسیر |
|---|---|
| نوع و حساسیت کالا | کالاهای حساس یا پرریسک احتمال مسیر زرد/قرمز را افزایش میدهند |
| سابقه واردکننده | سابقه خوب واردات معمولاً احتمال مسیر سبز را افزایش میدهد |
| کشور مبدأ | برخی مبادی بر اساس ریسکسنجی گمرک بررسی دقیقتری میطلبند |
| کامل بودن مدارک | مدارک ناقص یا مبهم احتمال مسیر زرد/قرمز را افزایش میدهد |
| الگوریتم ریسکسنجی گمرک | سیستم گمرکی بر اساس معیارهای داخلی، مسیر را بهصورت خودکار تعیین میکند |
این عوامل صرفاً احتمال تعیین مسیر را تحت تأثیر قرار میدهند؛ تصمیم نهایی با سیستم و کارشناسان گمرک است.
تصورات اشتباه رایج
- ❌ «میتوان با درخواست، مسیر سبز را انتخاب کرد» — نادرست، مسیر توسط سیستم تعیین میشود
- ❌ «مسیر قرمز همیشه به معنی مشکل در کالاست» — نادرست، میتواند تصادفی یا بر اساس سابقه پرونده باشد
- ❌ «مسیر زرد و قرمز زمان ثابتی دارند» — نادرست، مدت زمان به شرایط هر پرونده بستگی دارد
- ❌ «فقط کالای ممنوعه به مسیر قرمز میرود» — نادرست، کالاهای مجاز هم میتوانند در این مسیر قرار گیرند
مدت زمان طولانیتر در مسیر زرد یا قرمز میتواند هزینه انبارداری و دموراژ را افزایش دهد — راهکارهای کاهش این ریسک در راهنمای کمترین زمان توقف در گمرک آمده است.
منابع و مراجع
- رویه عمومی ریسکبندی و ارزیابی گمرکی در فرآیند ترخیص کالا
- گمرک جمهوری اسلامی ایران (IRICA) - irica.gov.ir — مرجع رسمی مقررات ارزیابی و ریسکبندی
- مرحله بعدی: اخذ مجوزهای تجاری لازم
سوالات متداول
مسیر سبز، زرد و قرمز گمرک چه فرقی دارند؟ +
در مسیر سبز، کالا بدون بازرسی فیزیکی و صرفاً با بررسی اسناد و پرداخت حقوق ورودی ترخیص میشود. در مسیر زرد، کارشناس گمرک اسناد را با دقت بیشتری بررسی میکند اما نیازی به بازرسی فیزیکی کالا نیست. در مسیر قرمز، علاوه بر بررسی کامل اسناد، کالا باید بهصورت فیزیکی توسط ارزیاب گمرک بازرسی شود.
چه عواملی مسیر ارزیابی را تعیین میکنند؟ +
نوع و حساسیت کالا، سابقه واردکننده، کشور مبدأ، میزان حقوق ورودی، کامل بودن مدارک و گاهی الگوریتمهای ریسکسنجی گمرک از عوامل مؤثر در تعیین مسیر هستند.
آیا میتوان مسیر ارزیابی را از قبل انتخاب کرد؟ +
خیر. مسیر ارزیابی توسط سیستم گمرکی و بر اساس معیارهای ریسک تعیین میشود و واردکننده یا ترخیصکار نمیتواند آن را انتخاب کند. اما با آمادهسازی دقیق و کامل مدارک از همان ابتدا، میتوان احتمال قرارگیری در مسیر پرهزینهتر (قرمز) را کاهش داد.
مسیر قرمز به چه معناست و چقدر زمان میبرد؟ +
مسیر قرمز یعنی کالا علاوه بر بررسی کامل اسناد، نیازمند بازرسی فیزیکی توسط ارزیاب گمرک است. این مسیر معمولاً زمانبرتر از دو مسیر دیگر است؛ مدت دقیق آن به حجم کار گمرک، نوع کالا و کامل بودن مدارک بستگی دارد و نمیتوان عدد ثابتی برای آن اعلام کرد.
میخواهید احتمال مسیر قرمز را کاهش دهید؟
کارشناسان ترخیصکار من با آمادهسازی دقیق مدارک، احتمال مواجهه با مسیرهای پرهزینه را به حداقل میرسانند