مراحل ترخیص کالا از گمرک

اولین گام، دریافت «ترخیصیه» از شرکت حمل‌کننده (کشتیرانی، هواپیمایی یا حمل زمینی) و «قبض انبار» از انباری است که کالا در آن نگهداری می‌شود. ترخیصیه نشان می‌دهد کرایه حمل تسویه شده و اجازه ترخیص صادر شده است.

اطلاعات کالا شامل نوع، ارزش، تعداد، وزن و کد تعرفه به‌صورت الکترونیکی در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) ثبت می‌شود. این مرحله زمان و هزینه ترخیص را کاهش داده و امکان پیگیری آنلاین پرونده را فراهم می‌کند.

اظهارنامه گمرکی تنظیم و به دایره احراز هویت (دایره فنی گمرک) ارجاع داده می‌شود. در صورت تأیید، شماره ثبت هشت‌رقمی «کوتاژ» صادر و اظهارنامه قفل می‌شود — دیگر امکان ویرایش وجود ندارد. سپس مسیر ترخیص (سبز، زرد یا قرمز) تعیین می‌شود.

ارزیابان صحت اطلاعات اظهارشده را با کالای واقعی تطبیق می‌دهند و ارزش گمرکی (ارزش سیف / CIF شامل قیمت کالا، کرایه حمل و بیمه) را محاسبه می‌کنند — مبنای اصلی حقوق ورودی، عوارض و مالیات بر ارزش افزوده.

کالاها بر اساس گروه کالایی (اساسی، واسطه‌ای، مصرفی یا ممنوعه/محدود) به مجوزهای متفاوتی نیاز دارند؛ از جمله مجوز سازمان ملی استاندارد ایران، تأییدیه آزمایشگاهی یا مجوز وزارت بهداشت برای کالاهای دارویی، آرایشی و غذایی.

کارشناس گمرک، کد تعرفه بین‌المللی (HS) کالا را بررسی و نهایی می‌کند. اختلاف تعرفه اظهاری با نظر کارشناس می‌تواند به جریمه، تفاوت مأخذ گمرکی و معطلی طولانی منجر شود.

پس از نهایی شدن تعرفه، حقوق ورودی، عوارض گمرکی و سود بازرگانی، مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض قانونی پرداخت می‌شود. پس از تسویه کامل، «فیش پروانه سبز گمرکی» صادر می‌شود.

مجوز بارگیری کالا از انبار صادر می‌شود و هزینه‌های انبارداری تسویه می‌گردد. هرچه ترخیص طولانی‌تر شود، این هزینه به‌صورت تصاعدی افزایش می‌یابد؛ ممکن است هزینه‌های دموراژ یا THC نیز به آن اضافه شود.

کالا برای خروج نهایی آماده می‌شود. مدارک لازم (فیش پروانه سبز، مجوز بارگیری، اظهارنامه ممهور) به مسئولین درب خروج ارائه و پس از بررسی نهایی، اجازه خروج صادر می‌شود.

آخرین مرحله، خروج فیزیکی کالا از محوطه گمرک و انتقال آن با وسیله حمل داخلی به انبار یا کارخانه صاحب کالاست. با تکمیل این مرحله، کالا به‌طور کامل و قانونی در اختیار واردکننده قرار می‌گیرد.